Kelebek

**Haribkalı** · 13-08-2008

ALİ KUŞÇU isimli konu Güzel Kelebek ALİ KUŞÇU Güzelkelebekler

ALİ KUŞÇU

Türk-İslam dünyasının büyük astronomi ve kelam alimi olan Ali Kuşçu, XV

yüzyıl başlarında Semerkant’ta doğdu Babası Muhammed, ünlü Türk Sultanı ve

astronomu Uluğ Bey’in kuşçusu olduğu için, ailesi ‘Kuşçu’ lakabıyla meşhur

oldu Küçük yaştan itibaren matematik ve astronomiye ilgi duyan Ali Kuşçu,

devrin en büyük alimleri olan Bursalı Kadızâde Rumî, Gıyâseddin Cemşîd ve

Muînuddîn Kâşî’den matematik ve astronomi dersi aldı

Daha sonra bilgisini artırmak için Kirman’a gitti Burada Hall-ü Eşkâl-i Kamer

(Ay Safhalarının Açıklanması) adlı risale ile Şerh-i Tecrîd adlı eserini yazdıAli

Kuşçu, Semerkant ve Kirman'da eğitimini tamamladıktan sonra Uluğ Bey'e

yardımcı ve rasathanesine müdür olmuştu 1449'da hacca gitmek istedi

Tebriz'de Akkoyunlu Hükümdarı Uzun Hasan kendisine büyük saygı gösterdi ve

Fatih'le barış görüşmelerinde yardımını istedi Ali Kuşçu, Uzun Hasan'ın

sözcülüğünü yaptıktan sonra Fatih'in davetiyle İstanbul'a geldi XV yüzyılın ilk

yarısında, Semerkant, dünyanın en önemli bilim merkeziydi

Uluğ Bey Rasathanesi, gök bilgisi araştırmaları için en doğru sonuçları alıyordu

Rasathanenin genç müdürü Ali Kuşçu, gece gündüz demeden çalışıyor, bilimsel

gerçeklere yenilerini katmak için uğraşıp didiniyordu

Gökyüzü bilgisi (astronomi), hem değişmez kuralların, kanunların tespit

edilmesine yarıyor, hem de gözlemlerle kontrol edilebiliyordu Otuz yıla yakın

bu işte çalışan Ali Kuşçu, bir gün ansızın her şeyi yüzüstü bırakarak hacca

gitmeye karar vermişti Buna da sebep, en olmayacak bir zamanda, sevgili

hükümdarı Uluğ Bey'in 1449 yılında öldürülmesiydi Gürgân tahtının bu bilgin ve

kudretli hûkümdarı, kendi öz oğlu Abdüllâtif'in ihânetine uğramıştı

Uluğ Bey, Ali Kuşçu için bambaşka bir mânâ taşıyordu Her şeyden önce

hocasıydı Ondan matematik ve astronomi dersleri almış, eserlerini uzun uzun

incelemiş, sohbetlerinde bulunmuş, hâttâ Doğancıbaşısı olduğu için, adının

ucundaki “Kuşçu” lâkabı bile böylece yadigâr kalmıştıUluğ Bey, kendi kurduğu

rasathaneye de müdür olarak Ali Kuşçu'yu lâyık görmüş, henüz tecrübesiz bir

çağdayken bu dev rasathanenin başındaki çalışmalarda, ona bizzat yardımcı

olmuştu İşte Uluğ Bey'in bir ihanete kurban giderek öldürülmesi Ali Kuşçu'yu

can evinden vuran bir olaydı

Ali Kuşçu bu olayla çok kırıldı Çoluk çocuğunu toparlayıp Tebriz'e geldi Uzun

Hasan kendisine o kadar saygı gösterdi ki, Konstantiniye Fâtih'i, bir devri

kapayıp yenisini açan genç cihangirle ihtilâfında aracılık etmesini istedi Genç

Fâtih'in de bilgin olduğunu, bilginlere büyük saygı gösterdiğini biliyordu

İstanbul'da olup bitenler, kuş kanadıyla Tebriz'e ulaşıyordu Şiîlerin casusları ve

habercileri yalnız padişahın savaş niyetlerine ve hazırlıklarına dair haberler

ulaştırmakla kalmıyorlardı

Bunun üzerine Ali Kuşçu, kendisine bunca itibar eden Uzun Hasan'ın dileğini

kırmayarak yol hazırlıklarını tamamladı Semerkant'ta Kızıl Elma olarak bilinen

eski Bizantium'a ulaştı Haberciler; onun geleceğini daha önceden saraya

uçurmuşlardı Huzura kabul edildiği zaman Osmanlı hükümdarından beklemediği

kadar iltifat gördü Çünkü, kendisinden önce, eserleri İstanbul'ca biliniyordu

Uluğ Bey Rasathanesi'ndeki çalışmalarından, Semerkant'a aylarca uzak bulunan

İstanbul'daki hükümdarın haberi vardı

Osmanlı tahtında oturan II Mehmet (Fatih), gayet dikkatli, bilgili, uyanık bir

padişahtı Âdet olan merasimle Uzun Hasan'ın elçisini kabul etmiş, dileklerini

dinlemiş, ama hemen geri dönmesine izin vermemişti Ondan, gelip artık batıya

kaymış olan ilim merkezlerini aydınlatmasını, bilgisiyle İstanbul medreselerinde

ilim heveslisi gençleri yetiştirmesini rica etti

Bu teklif, Ali Kuşçu için beklenmedik bir iltifattı Cefâlı olduğu kadar şefkatli

olduğunu da bildiği Fatih'in isteği, onun için emir demekti Ama, ahlâkı dürüst

bir ilim adamı olduğunu şu sözlerle ispat etti: “Hünkârım izin verirlerse önce

Tebriz'e döneyim Çünkü burada bulunuşumun gerçek sebebi, Akkoyunlu

Hükümdarı'nın elçisi olmaktır Elçiye zeval yoktur Gerektir ki, hünkârımın

lütûfkâr davetini kabul etmeden önce vazifemi iyi bir sonuca ulaştırdığımı, beni

gönderen, bana güvenmiş olan insana bildireyim”

Ali Kuşçu'nun bu mazereti, Fatih'e son derece akla yakın göründü Padişah; iki

şeye birden sevinmişti: Kuşçu, davetini kabul etmişti, gelip buradaki ilim

öğrencilerini yetiştirecekti İkincisi ise, son derece mert ve ahlâklı bir insandı

Her haliyle, medreselerde yetiştireceği gençlere örnek olacaktı Bu sebeple, bir

müddet daha misafir ettikten sonra kendisine izin verdi

Değerli matematik ve astronomi bilgini Ali Kuşçu, sözünü tuttu İki yıl sonra,

ailesini de alarak Tebriz'den hareket etti Osmanlı İmparatorluğunun

sınırlarından karşılanarak ihtişam içinde İstanbul'a getirildi Ölümüne kadar da

gençleri yetiştirmekle uğraştı Kuşçu’nun ders vermeye başlamasıyla, İstanbul

medreselerinde astronomi ve matematik alanında büyük gelişme oldu

Ali Kuşçu’nun İstanbul’a gelişi önemlidir; çünkü o zamana kadar İstanbul’da

astronomi ile uğraşan güçlü bir bilgin yoktu Ali Kuşçu, Osmanlılar arasında

astronomi bilimini yaydı

Ali Kuşçu 1474’te İstanbul’da vefat etti

ALİ KUŞÇU’NUN ESERLERİ

Ali Kuşçu'nun değişik alanlardaki eserlerini beş grupta toplamak mümkündür

1 Astronomi Eserleri[1]:

11 Şerh-i Zîc-i Uluğ Bey: Süleymaniye, Carullah, nr 1493, 215 yaprak

12 Risâle fî Halli Eşkâli Mu‘addili’l-Kamer li'l-Mesîr (Fâide fî Eşkâli ‘Utârid):

Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi, III Ahmet, nr 3843, yaprak 270b-273a

13 Risâle fî Asli'l-HâricYumkin fî's-Sufliyyeyn: Bursa İl Halk Kütüphanesi,

Hüseyin Çelebi, nr 751/8, yaprak 124b-125b

14 Şerh ‘ale't-Tuhfeti'ş-Şâhiyye fî'l-Hey'e: Süleymaniye, Ayasofya, nr 2643,

64 yaprak

15 Risâle der ‘İlm-i Hey'e: Süleymaniye, Ayasofya, nr 2640/1, 24 yaprak

16 el-Fethiyye fî ‘İlmi'l-Hey'e[2]: Süleymaniye, Ayasofya, nr 2733/1, 70

yaprak

17 Risâle fî Halli Eşkâli'l-Kamer: Bursa İl Halk Kütüphanesi, Hüseyin Çelebi, nr

751/7, yaprak 119b-123b

2 Matematik Eserleri:

21 er-Risâletu'l-Muhammediyye fî'l-Hisâb: Süleymaniye, Ayasofya, nr 2733/2

yaprak 71b-168b

22 Risâle der ‘İlm-i Hisâb: Süleymaniye, Ayasofya, nr 2640/2, yaprak 25b-72
b

3 Kelâm ve Usûl-i Fıkıh Eserleri:

31 eş-Şerhu'l-Cedîd ‘ale't-Tecrîd: Süleymaniye, Çorlulu Ali Paşa, nfr 305, 285yaprak

32 Hâşiye ‘ale't-Telvîh: Süleymaniye, Carullah, nr1438/2, yaprak 13b-20a

4 Mekanik Aletleri Hakkındaki Eseri:

41 et-Tezkire fî Âlâti'r-Ruhâniyye[3]

5 Dil ve Belagat Eserleri:

51 Şerhu'r-Risâleti'l-Vad‘iyye: ‘Adûduddîn İcî'nin Fâ'ide fî'l-Vad‘ adlı risâlesinin

şerhidir (Köprülü, nr II, 339/1; Râgıb Paşa, nr 1285/6, 1289/3; Kayseri Raşid

Efendi, nr 1001/4)

52 el-İfsâh: İbn Hâcib (öh646)'in Arapçanın cümle yapısı konusunda kaleme

aldığı el-Kafiye fi'n-Nahv adlı eserinin şerhidir (Raşid Efendi, nr 9226, Topkapı

Sarayı Müzesi, Emanet Hazinesi, nr 1891, 1892)

53 el-‘Unkûdu'z-Zevâhir fî Nazmi'l-Cevâhir: Arapça sarf ilmi konusunda

kaleme aldığı bir giriş ve üç bölümden oluşan bir eseridir (Süleymaniye, Fatih,

nr 4676, 148 yaprak; Yeni Cami, nr 1181/1; Laleli, nr 3030/10; Şehit Ali

Paşa, nr 2576, 2577, 2578) Sultan Selim döneminde Müftüzâde Abdürrahim

tarafından şerh edilmiştir

54 Şerhu'ş-Şâfiye: İbn Hâcib'in sarf ilmindeki eş-Şâfî adlı eserinin Farsça

şerhidir (Köprülü, nr 1598, vr42-234)

55 Risâle fî Beyâni Vad‘i'l-Mufredât: Kelimelerin bir anlam için konulmasıyla

ilgili küçük bir risaledir (Süleymaniye, Şehit Ali Paşa, nr 2830; Hafit Efendi, nr,

450, vr 80b-81a; Köprülü, nr 1610/35)

56 Fâ'ide li-Tahkîki Lâmi't-Ta‘rîf: Harf-i tarifin bazı özellikleri üzerinde duran

tek varaklık bir risâledir (Köprülü, nr 1593/21; Süleymaniye, Reşid Efendi, nr

1032/39)

57 Risâle mâ Ene Kultu: Taftazanî'nin Telhîsu'l-Miftâh üzerine yazdığı ve el-

Mutavvel diye tanınan şerhte geçen "mâ ene kultu" ibaresiyle ilgili olarak

yazılmıştır Risâle fî Beyâni Sebebi Takdîmi'l-Musnedi İleyh diye de anılır

(Süleymaniye, Reşid Efendi, nr 1032/30; vr 183-187; Köprülü, nr III, 704/3;

Ragıb Efendi, nr 374, vr208-211)

58 Risâle fî'l-Hamd: Seyyid Şerîf el-Curcânî'nin el-Hâşiyetu'l-Kubrâ'sında söz

konusu ettiği "hamd" ile ilgili sözlerin tahkikine dair bir risaledir (Süleymaniye,

Fatih, nr 5384, vr 68-70)

59 Risâle fî ‘İlmi’l-Me‘ânî: İlm-i Me‘ânî konusunda küçük bir risâledir

(Süleymaniye, Carullah, nr 2060, vr 136-137)

510 Risâle fî Bahsi’l-Mufred: Arapça’da basit ve mürekkep kavramlar hakkında

dil felsefesi ağırlıklı bir risaledir (Süleymaniye, Pertevniyal, nr 896, vr 7b-8b;

Şehit Ali Paşa, nr 2761, vr 63-68)

511 Risâle fî’l-Fenni’s-Sânî min ‘İlmi’l-Beyân: Belagat ilimlerinden beyân ilmi

hakkında kısa bir risaledir (Süleymaniye, Yazma Bağışlar, nr 4140, vr 78a-81a)

512 Tefsîru’l-Bakara ve Âli ‘İmrân: Kehhâle tarafından zikredilen bu eserin

herhangi bir nüshasına rastlanmamıştır[4]

513 Risâle fî'l-İsti‘âre: Bu risâlede hakikat, mecaz, istiare ve kinaye konuları

örneklerle incelenmektedir[5]

Kaynaklarda Ali Kuşçu'ya nispet edilen, ancak nüshaları tespit edilemeyen

başka eserler de vardır Bunlar: Târîhu Ayasofya, Tefsîru'z-Zehraveyn,

Mahbûbu'l-Hamâ'il, Risâle fî Mevdû‘ati'l-‘Ulûm, Meserretu'l-Kulûb fî Def‘i'l-Kurûb[6]

(Kaynak: Musa Yıldız, Bir Dilci Olarak Ali Kuşçu ve Risâle fî’l-İsti‘âre’si, Kültür Bakanlığı Yayınları,
Ankara 2002, s10-14)

13-08-2008	#1
Haribkalı	ALİ KUŞÇU ALİ KUŞÇU isimli konu Güzel Kelebek ALİ KUŞÇU Güzelkelebekler ALİ KUŞÇU Türk-İslam dünyasının büyük astronomi ve kelam alimi olan Ali Kuşçu, XV yüzyıl başlarında Semerkant’ta doğdu Babası Muhammed, ünlü Türk Sultanı ve astronomu Uluğ Bey’in kuşçusu olduğu için, ailesi ‘Kuşçu’ lakabıyla meşhur oldu Küçük yaştan itibaren matematik ve astronomiye ilgi duyan Ali Kuşçu, devrin en büyük alimleri olan Bursalı Kadızâde Rumî, Gıyâseddin Cemşîd ve Muînuddîn Kâşî’den matematik ve astronomi dersi aldı Daha sonra bilgisini artırmak için Kirman’a gitti Burada Hall-ü Eşkâl-i Kamer (Ay Safhalarının Açıklanması) adlı risale ile Şerh-i Tecrîd adlı eserini yazdıAli Kuşçu, Semerkant ve Kirman'da eğitimini tamamladıktan sonra Uluğ Bey'e yardımcı ve rasathanesine müdür olmuştu 1449'da hacca gitmek istedi Tebriz'de Akkoyunlu Hükümdarı Uzun Hasan kendisine büyük saygı gösterdi ve Fatih'le barış görüşmelerinde yardımını istedi Ali Kuşçu, Uzun Hasan'ın sözcülüğünü yaptıktan sonra Fatih'in davetiyle İstanbul'a geldi XV yüzyılın ilk yarısında, Semerkant, dünyanın en önemli bilim merkeziydi Uluğ Bey Rasathanesi, gök bilgisi araştırmaları için en doğru sonuçları alıyordu Rasathanenin genç müdürü Ali Kuşçu, gece gündüz demeden çalışıyor, bilimsel gerçeklere yenilerini katmak için uğraşıp didiniyordu Gökyüzü bilgisi (astronomi), hem değişmez kuralların, kanunların tespit edilmesine yarıyor, hem de gözlemlerle kontrol edilebiliyordu Otuz yıla yakın bu işte çalışan Ali Kuşçu, bir gün ansızın her şeyi yüzüstü bırakarak hacca gitmeye karar vermişti Buna da sebep, en olmayacak bir zamanda, sevgili hükümdarı Uluğ Bey'in 1449 yılında öldürülmesiydi Gürgân tahtının bu bilgin ve kudretli hûkümdarı, kendi öz oğlu Abdüllâtif'in ihânetine uğramıştı Uluğ Bey, Ali Kuşçu için bambaşka bir mânâ taşıyordu Her şeyden önce hocasıydı Ondan matematik ve astronomi dersleri almış, eserlerini uzun uzun incelemiş, sohbetlerinde bulunmuş, hâttâ Doğancıbaşısı olduğu için, adının ucundaki “Kuşçu” lâkabı bile böylece yadigâr kalmıştıUluğ Bey, kendi kurduğu rasathaneye de müdür olarak Ali Kuşçu'yu lâyık görmüş, henüz tecrübesiz bir çağdayken bu dev rasathanenin başındaki çalışmalarda, ona bizzat yardımcı olmuştu İşte Uluğ Bey'in bir ihanete kurban giderek öldürülmesi Ali Kuşçu'yu can evinden vuran bir olaydı Ali Kuşçu bu olayla çok kırıldı Çoluk çocuğunu toparlayıp Tebriz'e geldi Uzun Hasan kendisine o kadar saygı gösterdi ki, Konstantiniye Fâtih'i, bir devri kapayıp yenisini açan genç cihangirle ihtilâfında aracılık etmesini istedi Genç Fâtih'in de bilgin olduğunu, bilginlere büyük saygı gösterdiğini biliyordu İstanbul'da olup bitenler, kuş kanadıyla Tebriz'e ulaşıyordu Şiîlerin casusları ve habercileri yalnız padişahın savaş niyetlerine ve hazırlıklarına dair haberler ulaştırmakla kalmıyorlardı Bunun üzerine Ali Kuşçu, kendisine bunca itibar eden Uzun Hasan'ın dileğini kırmayarak yol hazırlıklarını tamamladı Semerkant'ta Kızıl Elma olarak bilinen eski Bizantium'a ulaştı Haberciler; onun geleceğini daha önceden saraya uçurmuşlardı Huzura kabul edildiği zaman Osmanlı hükümdarından beklemediği kadar iltifat gördü Çünkü, kendisinden önce, eserleri İstanbul'ca biliniyordu Uluğ Bey Rasathanesi'ndeki çalışmalarından, Semerkant'a aylarca uzak bulunan İstanbul'daki hükümdarın haberi vardı Osmanlı tahtında oturan II Mehmet (Fatih), gayet dikkatli, bilgili, uyanık bir padişahtı Âdet olan merasimle Uzun Hasan'ın elçisini kabul etmiş, dileklerini dinlemiş, ama hemen geri dönmesine izin vermemişti Ondan, gelip artık batıya kaymış olan ilim merkezlerini aydınlatmasını, bilgisiyle İstanbul medreselerinde ilim heveslisi gençleri yetiştirmesini rica etti Bu teklif, Ali Kuşçu için beklenmedik bir iltifattı Cefâlı olduğu kadar şefkatli olduğunu da bildiği Fatih'in isteği, onun için emir demekti Ama, ahlâkı dürüst bir ilim adamı olduğunu şu sözlerle ispat etti: “Hünkârım izin verirlerse önce Tebriz'e döneyim Çünkü burada bulunuşumun gerçek sebebi, Akkoyunlu Hükümdarı'nın elçisi olmaktır Elçiye zeval yoktur Gerektir ki, hünkârımın lütûfkâr davetini kabul etmeden önce vazifemi iyi bir sonuca ulaştırdığımı, beni gönderen, bana güvenmiş olan insana bildireyim” Ali Kuşçu'nun bu mazereti, Fatih'e son derece akla yakın göründü Padişah; iki şeye birden sevinmişti: Kuşçu, davetini kabul etmişti, gelip buradaki ilim öğrencilerini yetiştirecekti İkincisi ise, son derece mert ve ahlâklı bir insandı Her haliyle, medreselerde yetiştireceği gençlere örnek olacaktı Bu sebeple, bir müddet daha misafir ettikten sonra kendisine izin verdi Değerli matematik ve astronomi bilgini Ali Kuşçu, sözünü tuttu İki yıl sonra, ailesini de alarak Tebriz'den hareket etti Osmanlı İmparatorluğunun sınırlarından karşılanarak ihtişam içinde İstanbul'a getirildi Ölümüne kadar da gençleri yetiştirmekle uğraştı Kuşçu’nun ders vermeye başlamasıyla, İstanbul medreselerinde astronomi ve matematik alanında büyük gelişme oldu Ali Kuşçu’nun İstanbul’a gelişi önemlidir; çünkü o zamana kadar İstanbul’da astronomi ile uğraşan güçlü bir bilgin yoktu Ali Kuşçu, Osmanlılar arasında astronomi bilimini yaydı Ali Kuşçu 1474’te İstanbul’da vefat etti ALİ KUŞÇU’NUN ESERLERİ Ali Kuşçu'nun değişik alanlardaki eserlerini beş grupta toplamak mümkündür 1 Astronomi Eserleri[1]: 11 Şerh-i Zîc-i Uluğ Bey: Süleymaniye, Carullah, nr 1493, 215 yaprak 12 Risâle fî Halli Eşkâli Mu‘addili’l-Kamer li'l-Mesîr (Fâide fî Eşkâli ‘Utârid): Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi, III Ahmet, nr 3843, yaprak 270b-273a 13 Risâle fî Asli'l-HâricYumkin fî's-Sufliyyeyn: Bursa İl Halk Kütüphanesi, Hüseyin Çelebi, nr 751/8, yaprak 124b-125b 14 Şerh ‘ale't-Tuhfeti'ş-Şâhiyye fî'l-Hey'e: Süleymaniye, Ayasofya, nr 2643, 64 yaprak 15 Risâle der ‘İlm-i Hey'e: Süleymaniye, Ayasofya, nr 2640/1, 24 yaprak 16 el-Fethiyye fî ‘İlmi'l-Hey'e[2]: Süleymaniye, Ayasofya, nr 2733/1, 70 yaprak 17 Risâle fî Halli Eşkâli'l-Kamer: Bursa İl Halk Kütüphanesi, Hüseyin Çelebi, nr 751/7, yaprak 119b-123b 2 Matematik Eserleri: 21 er-Risâletu'l-Muhammediyye fî'l-Hisâb: Süleymaniye, Ayasofya, nr 2733/2 yaprak 71b-168b 22 Risâle der ‘İlm-i Hisâb: Süleymaniye, Ayasofya, nr 2640/2, yaprak 25b-72 b 3 Kelâm ve Usûl-i Fıkıh Eserleri: 31 eş-Şerhu'l-Cedîd ‘ale't-Tecrîd: Süleymaniye, Çorlulu Ali Paşa, nfr 305, 285yaprak 32 Hâşiye ‘ale't-Telvîh: Süleymaniye, Carullah, nr1438/2, yaprak 13b-20a 4 Mekanik Aletleri Hakkındaki Eseri: 41 et-Tezkire fî Âlâti'r-Ruhâniyye[3] 5 Dil ve Belagat Eserleri: 51 Şerhu'r-Risâleti'l-Vad‘iyye: ‘Adûduddîn İcî'nin Fâ'ide fî'l-Vad‘ adlı risâlesinin şerhidir (Köprülü, nr II, 339/1; Râgıb Paşa, nr 1285/6, 1289/3; Kayseri Raşid Efendi, nr 1001/4) 52 el-İfsâh: İbn Hâcib (öh646)'in Arapçanın cümle yapısı konusunda kaleme aldığı el-Kafiye fi'n-Nahv adlı eserinin şerhidir (Raşid Efendi, nr 9226, Topkapı Sarayı Müzesi, Emanet Hazinesi, nr 1891, 1892) 53 el-‘Unkûdu'z-Zevâhir fî Nazmi'l-Cevâhir: Arapça sarf ilmi konusunda kaleme aldığı bir giriş ve üç bölümden oluşan bir eseridir (Süleymaniye, Fatih, nr 4676, 148 yaprak; Yeni Cami, nr 1181/1; Laleli, nr 3030/10; Şehit Ali Paşa, nr 2576, 2577, 2578) Sultan Selim döneminde Müftüzâde Abdürrahim tarafından şerh edilmiştir 54 Şerhu'ş-Şâfiye: İbn Hâcib'in sarf ilmindeki eş-Şâfî adlı eserinin Farsça şerhidir (Köprülü, nr 1598, vr42-234) 55 Risâle fî Beyâni Vad‘i'l-Mufredât: Kelimelerin bir anlam için konulmasıyla ilgili küçük bir risaledir (Süleymaniye, Şehit Ali Paşa, nr 2830; Hafit Efendi, nr, 450, vr 80b-81a; Köprülü, nr 1610/35) 56 Fâ'ide li-Tahkîki Lâmi't-Ta‘rîf: Harf-i tarifin bazı özellikleri üzerinde duran tek varaklık bir risâledir (Köprülü, nr 1593/21; Süleymaniye, Reşid Efendi, nr 1032/39) 57 Risâle mâ Ene Kultu: Taftazanî'nin Telhîsu'l-Miftâh üzerine yazdığı ve el- Mutavvel diye tanınan şerhte geçen "mâ ene kultu" ibaresiyle ilgili olarak yazılmıştır Risâle fî Beyâni Sebebi Takdîmi'l-Musnedi İleyh diye de anılır (Süleymaniye, Reşid Efendi, nr 1032/30; vr 183-187; Köprülü, nr III, 704/3; Ragıb Efendi, nr 374, vr208-211) 58 Risâle fî'l-Hamd: Seyyid Şerîf el-Curcânî'nin el-Hâşiyetu'l-Kubrâ'sında söz konusu ettiği "hamd" ile ilgili sözlerin tahkikine dair bir risaledir (Süleymaniye, Fatih, nr 5384, vr 68-70) 59 Risâle fî ‘İlmi’l-Me‘ânî: İlm-i Me‘ânî konusunda küçük bir risâledir (Süleymaniye, Carullah, nr 2060, vr 136-137) 510 Risâle fî Bahsi’l-Mufred: Arapça’da basit ve mürekkep kavramlar hakkında dil felsefesi ağırlıklı bir risaledir (Süleymaniye, Pertevniyal, nr 896, vr 7b-8b; Şehit Ali Paşa, nr 2761, vr 63-68) 511 Risâle fî’l-Fenni’s-Sânî min ‘İlmi’l-Beyân: Belagat ilimlerinden beyân ilmi hakkında kısa bir risaledir (Süleymaniye, Yazma Bağışlar, nr 4140, vr 78a-81a) 512 Tefsîru’l-Bakara ve Âli ‘İmrân: Kehhâle tarafından zikredilen bu eserin herhangi bir nüshasına rastlanmamıştır[4] 513 Risâle fî'l-İsti‘âre: Bu risâlede hakikat, mecaz, istiare ve kinaye konuları örneklerle incelenmektedir[5] Kaynaklarda Ali Kuşçu'ya nispet edilen, ancak nüshaları tespit edilemeyen başka eserler de vardır Bunlar: Târîhu Ayasofya, Tefsîru'z-Zehraveyn, Mahbûbu'l-Hamâ'il, Risâle fî Mevdû‘ati'l-‘Ulûm, Meserretu'l-Kulûb fî Def‘i'l-Kurûb[6] (Kaynak: Musa Yıldız, Bir Dilci Olarak Ali Kuşçu ve Risâle fî’l-İsti‘âre’si, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara 2002, s10-14)


Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder